Wat is rood vlees en is het gezond of ongezond?

Vlees; voor velen een onmisbaar voedingsmiddel. ‘Vlees is gezond’ zal je waarschijnlijk vanuit huis hebben meegekregen. Vlees omvat alle soorten weefsels die in een dier voorkomen. Denk hierbij aan de spieren, maar ook de organen zoals de nieren of lever. Als we over vlees spreken, dan gaat het eigenlijk altijd over spierweefsel van dieren die gekweekt worden voor de consumptie van de mens.

In Nederland eten we ongeveer 70 kilogram vlees per jaar per volwassene. Hierbij is varkensvlees het populairst, zo’n 100 miljoen kilo wordt er jaarlijks door ons opgegeten. Maar Nederland kent ook aardig wat vegetariërs, zo’n 700.000, en er zijn steeds meer mensen die zichzelf flexitariër noemen, en maar 2 of 3 dagen per week vlees eten.

Vlees kan eigenlijk bij alle maaltijden gegeten worden. Vleeswaren bij het ontbijt zoals een plakje salami, kipstukjes door de salade tijdens de lunch en een lekkere biefstuk bij de groente en aardappelen voor het avondeten. Maar de laatste tijd komt vlees, vooral rood vlees, steeds meer in het nieuws in relatie tot negatieve effecten op je gezondheid. Dit roept aardig wat vragen op bij de consument. Is vlees wel gezond en wat is rood vlees eigenlijk?

4 verschillende soorten vlees

Vlees kan worden ingedeeld in verschillende categorieën. Ten eerste kan je natuurlijk kijken van welk dier het vlees afkomstig is. De dieren die we vooral in Nederland nuttigen zijn varken, rund, en gevogelte. Ook lams- en kalfsvlees zijn populair. Naast indelen op de diersoorten, kan je vlees ook indelen in categorieën naar de gezondheidseffecten die het vlees met zich meedraagt. Als je het zo indeelt, kan je vlees indelen in vier groepen.

1. Wit vlees

Om te beginnen heb je wit vlees. Hieronder verstaan we spiervlees van pluimvee en ander gevogelte. Hierbij moet je onder andere denken aan kipfilet of kwartels, maar ook kipnuggets bijvoorbeeld. Wit vlees is in verhouding tot de andere soorten relatief rijk aan zogenaamde brede vezels.

2. Orgaanvlees

Zoals de naam impliceert is dit vlees afkomstig van organen van zoogdieren en gevogelte. Vaak zijn dit delicatessen die je niet zo vaak dagelijks zult eten. Denk hierbij aan niertjes of de omstreden ganzenlever, foie gras.

3. Bewerkt vlees

Aan deze vleessoorten kan je niet meer goed afleiden van welk dier het afkomstig is, vaak is het dan ook een mengelmoes van meerdere vleessoorten. Het vlees is voorafgaand bewerkt om de smaak of houdbaarheid te beïnvloeden door het bijvoorbeeld te roken of door conserveringsmiddelen toe te voegen. Hieronder vallen eigenlijk alle vleeswaren, zoals salami en kipfilet, maar ook hamburgers en een saucijzenbroodje.

4. Rood vlees

Als laatste heb je rood vlees. Rood vlees is spiervlees van zoogdieren. Voornamelijk van: runderen, varkens, schapen, geiten, paarden, hazen, hertachtigen en reeën. Rood vlees verschilt veel van wit vlees doordat het veel hogere concentratie myoglobine bevat in de spiervezels. Deze myoglobinen zorgen voor de rode kleur. Rood vlees is vooral de categorie die de laatste tijd erg in opspraak is.

‘Rood vlees is kankerverwekkend’

In 2015 heeft de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) vastgesteld dat rood vlees waarschijnlijk kankerverwekkend is. Ze zijn tot deze conclusie gekomen in een onderzoek samen met de International Agency for Research on Cancer (IARC), een onderdeel van het WHO. IARC is al sinds 1987 bezig met onderzoek naar de schadelijkheid van rood vlees, toen al kwamen ze tot de conclusie dat rood vlees kankerverwekkende eigenschappen zou kunnen hebben.

Ook bewerkt vlees zou kankerverwekkend kunnen zijn. Even ter vergelijking: een worst is op de schaal van IARC net zo schadelijk als asbest, plutonium en tabaksrook. Dat zijn best wel heftige uitspraken. In het kort zegt WHO dat het eten van rood vlees de kans kan verhogen dat je later in je leven te maken krijgt met kanker, vooral darm- of maagkanker.

Klopt dit?

Dit is natuurlijk geen uitspraak die je kunt negeren. Maar in hoeverre is deze bewering juist? De WHO is een erkende organisatie die je zeker wel serieus moet nemen. Maar geen nood, het betekent niet gelijk dat je helemaal geen biefstukje meer kunt eten.

Het is namelijk niet direct zo dat rood vlees zorgt voor darmkanker maar te veel rood vlees kan wel het risico verhogen op het krijgen van darm- en maagkanker. Onder rood vlees vallen alle soorten vlees die rood zijn van kleur als het nog rauw is.

Maar wat is dan te veel rood vlees? Over het algemeen gaat het om meer dan 500 gram rood vlees per week. Het gaat hierbij wel om 500 gram vlees ná het koken, meestal komt dit overeen met ongeveer 700 tot 750 gram rauw vlees. Eigenlijk zorgt elke dag 100 gram extra rood vlees voor een 17% hoger risico op darmkanker.

Een mogelijke verklaring van de schadelijkheid is dat heemijzer, een stofje in het vlees dat onder andere voor de rode kleur zorgt, de darmwand kan beschadigen. Het gebeurt ook vaak dat mensen die veel rood vlees eten, te weinig plantaardig voedsel eten. Ze hebben een eenzijdig dieet met veel vleessoorten waardoor ze de gezonde eigenschappen van bijvoorbeeld groenten mislopen, denk hierbij aan onder andere vezels.

Rood vlees heeft natuurlijk ook voordelen voor je gezondheid. Voedingsstoffen zoals ijzer, zink en natuurlijk eiwitten zijn cruciaal voor een gezond lichaam en geest. Maar zoals eigenlijk voor elke voedingsstof geldt, kan je beter variëren met je eten. Rood vlees is dan wel lekker, maar er zijn genoeg alternatieven waardoor je de risico’s op maag- en darmkanker kunt verkleinen. In plaats van elke dag een hamburger kan je ook eens afwisselen met kip, vis of misschien een vegaburger.

Nooit meer rood vlees eten?

Het onderzoek van de WHO laat zien dat rood vlees hoogstwaarschijnlijk kan zorgen voor kanker of het risico erop kan verhogen. Maar hierbij moet je wel rekening houden met het feit dat dit alleen het geval is als je meer dan 500 gram per week eet en dat er nog meestal nog meer factoren een rol spelen bij het krijgen van kanker. Denk hierbij aan erfelijke aanlag, roken of andere (slechte) voedingsgewoonten. Als je regelmatig rookt loop je nog steeds veel meer risico op het krijgen van kanker dan wanneer je rood vlees eet.

Je kan nog gewoon genieten van je wekelijkse biefstukje, maar het kan nooit kwaad om het rode vlees regelmatig af te wisselen met andere soorten vlees of vleesvervangers.

>