Is sambal gezond of ongezond? En welke soorten sambal zijn er eigenlijk?

Als je van Aziatisch eten houdt, dan ben je vast en zeker wel bekend met sambal. Sambal is eigenlijk niks anders dan een ingrediënt dat, traditioneel gezien, bestaat uit gemalen Spaanse pepers (in Indonesië ook wel cabe of lombok genoemd) en zout. Maar tegenwoordig zijn er ook allerlei variaties hierop te vinden. Met bijvoorbeeld azijn, gebakken ui, suiker, specerijen, garnalen, noem maar op.

Doordat sambal gemaakt is van rode pepers, heeft het een pittige smaak. Sambal is dan ook een soort smaakversterker, je kan het gebruiken om je maaltijd een beetje extra pit te geven. In Nederland is sambal ook zeer populair. Dit komt onder andere door het Nederlands Oost Indische koloniale verleden, maar ook doordat eind vorige eeuw veel Indonesiërs als Molukkers onze kant op kwamen, inclusief hun cultuur en eten. Waaronder sambal.

Omdat sambal een soort smaakmaker is, kan het worden gecombineerd met veel soorten etenswaren. Een schepje bij de rijst, noedels, vlees, vis of op brood. Je kan sambal ook door een saus of dip heen doen om het pikanter te maken. Niks is fout. Als je van pittig eten houdt is het zeker leuk om eens te experimenteren met de verschillende soorten sambal.

Als je de soorten sambal bekijkt zal je zien dat je gebakken en ongebakken sambal tegenkomt. Ongebakken sambal is erg sterk van smaak, daarom zal je in Nederland (en Europa) vooral de gebakken variant tegenkomen.

Is sambal gezond?

Sambal is een lekkere toevoeging aan je maaltijd, maar is het ook gezond? Welke soorten sambal je ook kiest, eigenlijk bestaat de basis altijd uit rode pepers. En laten rode pepers nou eens hartstikke gezond zijn. Ze zitten boordevol allerlei gezonde voedingsstoffen denk hierbij aan: vitamine C, vitamine B6, magnesium, kalium, ijzer en fosfor.

Daarnaast bevatten rode pepers ook capsaïcine, dit is het stofje wat ervoor zorgt dat pepers zo pittig zijn. Capsaïcine heeft ook een antibacteriële werking, het werkt pijnstillend. Dit stofje vind je ook terug in keelpastilles en bepaalde soorten pijnstillers, maar de rode peper bevat dit al van nature. Als laatste zorgt het eten van rode pepers ervoor dat er endorfine vrijkomt, dat zorgt voor een geluksgevoel. Sommige mensen worden dus écht gelukkig als ze pittig eten.

Let wel, als je last hebt van gevoelige darmen, dan is sambal niet zo’n goed idee. In Azië is het maagdarmkanaal van de mensen die daar leven goed afgestemd op het toch veelal pikante eten wat daar genuttigd wordt. In Nederland zijn de darmen allemaal wat gevoeliger en kan niet iedereen even goed tegen pittig eten. Als je last hebt van een prikkelbare of spastische darm dan kan een ingrediënt als sambal zorgen voor contracties of spasmes.

Verschillende soorten sambal

Nu je weet dat sambal gezond is, mits je ertegen kan, is het tijd om te kijken welke soorten sambal er eigenlijk allemaal zijn. Er is niet maar één soort sambal te vinden. Verschillende landen en streken hebben hun eigen sambal variant.

1. Sambal oelek

Dit is de bekendste soort sambal, sambal oelek. Bij deze soort wordt er een mengsel gemaakt van chilipeper en zout dat traditioneel gezien met een bamboevijzel wordt bereid. Dit mengsel is gestampt, in het Indonesisch is ulek een ander woord voor gestampt.

Sambal betekent simpelweg mengsel. Sambal oelek is dus letterlijk een gestampt mengsel. Mocht je naar de Chinees gaan en vragen ze vervolgens of je er sambal bij wil, dan is het eigenlijk altijd sambal oelek wat je krijg aangeboden.

2. Sambal badjak

Sambal badjak is een gebakken sambal. Door het toevoegen van ui en knoflook krijgt het een kruidige, milde maar ook een zoete en hartige smaak. De zachte smaak komt doordat de kleine stukjes ui, de sterke chilipeper goed kunnen vervlakken.

Badjak is uitstekend geschikt als smaakmaker, het wordt ook vaak gebruikt in sauzen, soep of vleesgerechten. Badjak is in Nederland nog niet zo heel bekend. Deze sambal is echter veel minder pittig dan de sambal oelek, waardoor het voor de meeste mensen een goede sambalsoort is om mee te beginnen.

3. Sambal manis

Sambal manis staat ook wel bekend als de zoete sambal. Manis past natuurlijk perfect bij een oosterse maaltijd, maar misstaat ook niet bij groente (zoals wok), op kaas of bijvoorbeeld door de omelet. Manis, net als badjak, milder in smaak dan sambal oelek.

Manis is ook weer gemaakt van versgemalen chilipepers, met daarbij onder andere suiker, ui, melasse en garnalenpoeder. Manis is Indonesisch voor zoet, waardoor deze soort, net als badjak, een goede soort is als je je eten niet te pittig wilt hebben.

4. Sambal gledek

Vind je al die milde sambal maar saai? Dan is de sambal gledek de juiste keuze. Deze soort staat bekend als een van de pittigste sambalsoorten. Gledek betekent dan ook heet als de bliksem. Deze sambal is kruidig en zeer pittig en is gemaakt uit zeer scherpe rawit pepers en zout. Daardoor is sambal gledek dan ook uiterst geschikt voor hete gerechten, zoals bijvoorbeeld hete curry.

5. Sambal brandal

Ook erg pittig is de sambal brandal. Deze saus wordt ook wel berandal genoemd, wat Indonesisch is voor deugniet. Uit de naam kan je al afleiden dat het een pikante saus is. Brandal is een gebakken sambal, waaraan kemirinoten, knoflook en ui zijn toegevoegd. Deze sambal heeft een notensmaak door de kemirinoten die worden gebruikt.

6. Sambal trassi

Sambal trassi is vooral populair in suriname. Trassi is een sambal gemaakt van rode pepers, knoflook en garnalenpasta. Deze sambal heeft daardoor een vissmaak en is verder pittig en heet. Trassi kan je bij veel maaltijden gebruiken, zoals bij groente-, vlees-, en visgerechten, maar sommigen kiezen er ook voor om trassi te serveren bij een salade.

Nog meer soorten sambal?

Rode pepers kan je eigenlijk met van alles en nog wat combineren. Dit betekent dat de mogelijkheden van sambal eindeloos zijn. Verander je één ingrediënt, dan krijg de sambal gelijk weer een andere naam.

Zoals eerder ook genoemd hebben veel landen en regio’s hun eigen variaties op sambal, waardoor het bijna onmogelijk wordt om een lijst samen te stellen van alle beschikbare sambal. De sambalsoorten die hierboven zijn genoemd zijn in ieder geval de soorten die je in Nederland het snelst zult tegenkomen.

>

Gratis 75 recepten ​​​voor gezonde tussendoortjes!

Wil jij het receptenboek ont​vangen?