GezondheidGezondheid

Wat is dopamine en wat doet het? Het ‘geluksstofje’

Dopamine is een stof in het menselijk lichaam waarvan veel mensen de naam wel kennen. Maar wat is het eigenlijk precies voor stof? Welke functies heeft het, en welk effect heeft sporten op de aanmaak van deze stof?

Wat is dopamine precies?

Dopamine wordt vaak het ‘gelukshormoon’ genoemd. Dat is echter niet helemaal een correcte benaming. Dopamine is namelijk in eerste instantie een neurotransmitter. Neurotransmitters kun je omschrijven als chemische verbindingen die signalen overbrengen tussen verschillende delen van het lichaam, tussen de cellen van zenuwen, spieren en klieren.

Daarnaast kan dopamine ook functioneren als een hormoon, vandaar dat er soms verwarring is over de precieze aard van deze stof. Het is een voorloper en bestanddeel van andere hormonen zoals adrenaline. Dopamine komt voor bij mens en dier, en wordt zelfs in sommige planten aangemaakt.

Wat doet dopamine?

Hoewel het tweede deel van de term ‘gelukshormoon’ niet helemaal juist is, dekt het eerste deel de lading aardig. Dopamine speelt namelijk een belangrijke rol bij het ervaren van geluksgevoel en beloning, zoals het tevreden, voldane gevoel dat ontstaat nadat we een taak hebben volbracht. Dit gevoel van beloning schijnt op zijn beurt weer een gunstige uitwerking te hebben op het functioneren van onze hersenen.

Maar dat is bij lange na niet het enige dat dopamine in het menselijk lichaam doet. Dit ‘geluksstofje’ is betrokken bij allerlei emotionele en cognitieve processen. En, zoals eerder beschreven is dopamine ook een precursor van andere hormonen. Ook vervult de stof functies op het gebied van de motoriek.

Een tekort aan dopamine of een verstoring van de dopaminebalans wordt in verband gebracht met ziekten als de ziekte van Parkinson, borderline persoonlijkheidsstoornis, ADHD, en schizofrenie. Het is echter niet helemaal duidelijk of het probleem met dopamine in die gevallen een van de oorzaken van de symptomen is of juist een gevolg van de aandoening.

Ook bij drugsgebruik is vaak sprake van een verstoring van de dopaminebalans. Door middelen als xtc, cocaïne en heroïne schiet de afgifte van dopamine in het lichaam omhoog. Vervolgens kan dit juist weer inzakken in een soort van contrareactie. Bij regelmatige gebruikers raakt de balans in het lichaam dan ook ernstig verstoord en dit kan verdere afhankelijkheid van middelen in de hand werken.

Dopamine en sport

Wanneer je lichaam activiteiten verricht die ‘beloond’ moeten worden met een geluksgevoel, omdat ze een biologisch nut hebben, dan wordt dopamine afgegeven. Voorbeelden van dat soort activiteiten zijn eten, verliefdheid, seks en ook sport. Sporten stimuleert dus de afgifte van dopamine en helpt daarmee een geluksgevoel teweeg te brengen.

Dus, mocht je een keer geen goede bui hebben en je training over willen slaan, bedenk dan dat je wel degelijk beloond wordt als je toch even doorzet.

Niels van Loon
 

Al sinds ik me kan herinneren, heb ik een grote liefde voor voeding, sport en een gezonde levensstijl. Nu werk ik als online leefstijlcoach/voedingscoach en motiveer ik anderen om gezonder te leven.

>