Cortisol verlagen: zin of onzin?

Cortisol is een belangrijk hormoon in het menselijk lichaam, dat bij verschillende processen is betrokken. Het speelt een rol bij onze slaapcyclus, in ons immuunsysteem doordat het onder andere ontstekingsreacties tegengaat en bij de vertering van vetten, eiwitten en koolhydraten.Bovendien wordt cortisol in de vorm van een geneesmiddel ingezet; het wordt dan hydrocortison genoemd. In deze vorm wordt het onder andere toegepast bij bepaalde long- en huidaandoeningen en allergieën.

Toch heeft cortisol ondanks dit alles een slechte naam. Het zou belangrijk zijn om je cortisol niveaus te verlagen om tal van redenen en op internet en in tijdschriften kun je allerlei tips en trucs vinden om dit te bewerkstelligen. Maar in hoeverre is die slechte naam terecht? En heeft het nut om te proberen de hoeveelheid cortisol in je lichaam te verminderen?

Cortisol: het stresshormoon

De slechte naam die cortisol heeft, heeft vooral te maken met de rol die het hormoon speelt bij stress. Het wordt in de volksmond om die reden ook wel het stresshormoon genoemd. En dat te veel stress slecht is voor je, trekt niemand in twijfel. Toch ligt hierin het risico dat we zaken door elkaar gaan halen.

Cortisol is namelijk geen veroorzaker van stress, maar een natuurlijke reactie van je lichaam om met stress om te gaan. Bij stress maakt je lichaam zich op om te ‘vechten of vluchten’. Het systeem dat hierdoor in werking wordt gezet, kost behoorlijk wat energie. De effecten van cortisol zijn een reactie hierop.

Zo worden onder invloed van cortisol bijvoorbeeld aminozuren aan de spieren onttrokken voor extra energie. Voor met name sporters is dat natuurlijk geen wenselijke situatie. Ook heeft cortisol een negatieve invloed op zaken als wondheling, botopbouw en de opname van calcium uit voedsel.

Het cortisolgehalte in balans brengen

Dus hoewel cortisol absoluut nut heeft, is een te lange blootstelling aan grote hoeveelheden niet wenselijk vanwege de negatieve effecten. Maar ook een te laag cortisolgehalte kan problemen geven. Veel gangbare gezondheidsadviezen met betrekking tot het cortisol niveau gaan uit van het verlagen van stress. Dat soort tips kunnen natuurlijk geen kwaad en zijn in veel gevallen zelfs de beste tactiek.

Voldoende rust nemen, mediteren, zorgen voor voldoende ontspanning: het zijn beproefde methoden om stress aan te pakken. Sporters kunnen hun stressniveaus ook nog omlaag brengen door regelmatige training. Maar het is belangrijk hierbij te beseffen dat het dus gaat om stress als boosdoener, en een hoog cortisol niveau als een van de gevolgen daarvan.

Hoewel dit goede algemene adviezen zijn voor een gezonde leefstijl, bereik je hier weinig mee wanneer het systeem in je lichaam dat cortisol reguleert, niet goed werkt. Dit is bijvoorbeeld het geval wanneer er problemen zijn met de bijnierschors, de plaats waar cortisol in ons lichaam wordt geproduceerd.

Op zijn beurt wordt dit slechte functioneren van de bijnierschors weer in verband gebracht met verschillende ziektebeelden, uiteenlopend van tuberculose en bepaalde vormen van kanker tot auto-imuunziekten. Het spreekt voor zich dat in dit soort gevallen een extra dutje of wat meer ontspanning geen uitkomst bieden en er altijd medische hulp is vereist.

Niels van Loon
 

Al sinds ik me kan herinneren, heb ik een grote liefde voor voeding, sport en een gezonde levensstijl. Nu werk ik als online leefstijlcoach/voedingscoach en motiveer ik anderen om gezonder te leven.

>